مالکیت نخاله و برچیدن توکار در فهرست بها
دسته: فهرست بها · فصل اول ابنیه · بسته انتخاب ردیف مخاطب: پیمانکار، مشاور، کارفرما، امور پیمان
فهرست مطالب
- سه بند مرتبط که باید با هم خوانده شوند
- اجزای توکار روی تخریب بنایی
- شرط طلایی: دستور تفکیک قبل از تخریب
- ردیف تفکیک و چیدن؛ حجم ظاهری
- مالکیت مصالح و خروج از کارگاه
- مصالح مفید در برابر نخاله
- ارتباط با تخریب کلی
- صورتجلسه و زمانبندی درست
- سناریوهای اختلاف
- چکلیست
- جمعبندی
۱. سه بند مرتبط که باید با هم خوانده شوند
در الزامات عمومی فصل اول، سه قاعده به هم قفل شدهاند:
| بند مفهومی | حکم فشرده |
|---|---|
| مصالح مفید | در صورت لزوم طبق دستور مشاور تفکیک و جدا چیده شوند؛ دستهبندی معمولاً بهای جدا ندارد مگر تصریح |
| اجزای توکار در تخریب بنایی | کلید، پریز، لوله، سیم، کابل، پوشش کف/دیوار/سقف جدا نیست مگر دستور تفکیک قبل از تخریب |
| مالکیت | همه مصالح حاصل متعلق به کارفرماست؛ خروج با دستور مشاور و تصویب کارفرما |
بدون خواندن هر سه با هم، یا پیمانکار همهچیز را جدا صورتوضعیت میکند، یا کارفرما تفکیک میخواهد بدون اینکه مسیر پرداخت روشن باشد.
۲. اجزای توکار روی تخریب بنایی
متن میگوید در تخریب بناییها، بابت برچیدن مصالحی مانند:
- کلید و پریز
- لوله
- سیم و کابل
- پوشش کف
- پوشش دیوار
- پوشش سقف
هزینه جدا تعلق نمیگیرد و ردیفهای تفکیکی برای برچیدن اینها قابل استفاده نیست — مگر استثنای بخش بعد.
منطق دفترچه: وقتی دیوار را یکجا خراب میکنید، کندن این اجزا بخشی از همان عملیات تخریب فرض شده است؛ لایه دوم صورتوضعیت برای همان واقعه مجاز نیست.
دام صورتوضعیت:
- تخریب دیوار آجری (مترمکعب یا داخل کلی)
- برچیدن کاشی همان دیوار
- برچیدن لولههای توکار همان دیوار
- برچیدن سیمکشی
بدون دستور قبلی تفکیک، لایههای ۲ تا ۴ معمولاً حذف میشوند.
۳. شرط طلایی: دستور تفکیک قبل از تخریب
استثنا فقط وقتی است که:
مطابق دستور مهندس مشاور قبل از تخریب الزام شود مصالح مورد نظر تفکیک و مجزا از یکدیگر چیده شوند؛ آنگاه بها حسب مورد از ردیفهای مربوط محاسبه میشود.
عناصر ضروری:
- دستورکار مشاور (کتبی)
- زمان: قبل از تخریب همان عضو — نه بعد از اتمام تخریب و پیدا کردن کاشی در نخاله
- تعیین مصالح: دقیقاً چه چیزی salvaging شود (کاشی، سنگ، در، پنجره، تأسیسات، آجر سالم، …)
- ردیف منطبق پس از انجام برچیدن تفکیکی
۴. ردیف تفکیک و چیدن؛ حجم ظاهری
ردیف شناختهشده تفکیک، دستهبندی یا چیدن آجر، بلوک، سنگ و مصالح مشابه حاصل از تخریب یا برچیدن:
- منوط به دستورکار مهندس مشاور است.
- مقدار بر حسب حجم ظاهری مصالح چیده شده است — نه حجم نظری دیوار قبل از تخریب.
نکات اندازهگیری:
- چیدن باید منظم و قابل متره باشد (ابعاد دپوی چیدهشده).
- آجر شکسته مخلوط با ملات که «چیده مفید» نیست، مشمول این ردیف بهعنوان مصالح چیده مفید نمیشود.
- دستهبندی عمومی بدون ردیف مصرح و بدون دستور، طبق بند مصالح مفید، بهای جدا ندارد.
تفکیک کردن ≠ الزاماً ردیف جدا. اول دستور و شرح ردیف را چک کنید.
۵. مالکیت مصالح و خروج از کارگاه
تمام مصالح حاصل از تخریب و برچیدن متعلق به کارفرما است.
خروج از محوطه کارگاه فقط با:
- دستورکار مهندس مشاور
- تصویب کارفرما
پیامدها:
- پیمانکار حق فروش خودسر آجر و آهن حاصل را ندارد.
- تحویل مصالح مفید به انبار کارفرما باید رسید و صورتجلسه داشته باشد.
- حمل خروجی تابع مقاله حمل است؛ مالکیت را با بهای حمل قاطی نکنید.
- اگر اسناد پیمان یا شرایط خصوصی حکم دیگری دارند (مثلاً تملک پیمانکار در برابر کسر از صورتوضعیت)، همان اسناد خاص حاکماند — ولی در حالت پیشفرض فهرست بها، مالک کارفرماست.
۶. مصالح مفید در برابر نخاله
| نوع | هدف کارفرما | مسیر مالی نوعی |
|---|---|---|
| مفید (آجر سالم، سنگ، در، پروفیل) | حفظ / استفاده مجدد / تحویل | دستور تفکیک قبل از تخریب + ردیف برچیدن/تفکیک در صورت انطباق + مالکیت کارفرما |
| نخاله | دفع | ردیف تخریب + حمل خروجی در صورت دستور |
دستور «تفکیک» بدون اینکه واقعاً مصالح قابل استفاده باشد، فقط هزینه تأخیر میسازد. مشاور باید در دستور مشخص کند معیار قبول مصالح مفید چیست.
۷. ارتباط با تخریب کلی
روی بنای مشمول تخریب کلی:
- ردیفهای تفکیکی برای تخریب همان بنا عموماً ممنوع است.
- استثنای عملی: برچیدن اقلام با دستور قبل از شروع تخریب کلی (مثلاً در و پنجره برای استفاده مجدد).
- بعد از اتمام تخریب کلی، آوردن ردیف کاشی و سیم برای همان بنا با متن گروه ۰۳ و بند ۶ نمیخواند.
ترتیب درست در برنامه زمانبندی:
- دستور و برچیدن اقلام مفید
- تحویل/دپوی مجزا
- سپس تخریب کلی یا تخریب سطوح
۸. صورتجلسه و زمانبندی درست
حداقل محتوا برای پرونده سالم:
- تاریخ و شماره دستورکار تفکیک (قبل از تخریب)
- فهرست اقلام و محل
- معیار قبول مصالح مفید
- محل دپوی مجزا روی پلان تجهیز
- ردیفهای مورد نظر برای برچیدن/تفکیک
- تاریخ شروع تخریب (باید بعد از برچیدن باشد یا حداقل برای همان جبهه)
- رسید تحویل به کارفرما در صورت خروج مالکیتی
- برای ردیف چیدن: ابعاد حجم ظاهری چیدهشده با امضای نظارت
۹. سناریوهای اختلاف
۱ — کاشی بعد از تخریب
دیوار خراب شده؛ پیمانکار ردیف برچیدن کاشی میآورد.
نتیجه نوعی: رد؛ دستور قبل از تخریب نبوده.
۲ — کارفرما تفکیک خواسته، ردیف نمیدهد
دستور تفکیک آجر سالم صادر شده؛ ردیف تفکیک/چیدن در صورتوضعیت رد شده با این استدلال که «دستهبندی بها ندارد».
نتیجه نوعی: بند دستهبندی عمومی را با ردیف مصرح چیدن اشتباه نگیرید. اگر ردیف جدول فصل و دستور موجود است، رد بیاستناد ضعیف است.
۳ — فروش آهن توسط پیمانکار
بدون تصویب، آهن بریدهشده فروخته شده.
نتیجه نوعی: تخلف مالکیتی؛ علاوه بر مسائل قراردادی، بهای برچیدن بهمعنای تملک نیست.
۴ — لوله توکار + کندهکاری جدا
برچیدن لوله و کندهکاری بنایی جدا آمده.
نتیجه نوعی: در گروه تأسیسات فصل اول، کندهکاری لوله مدفون در بنایی معمولاً داخل بهای ردیف برچیدن لوله است.
۱۰. چکلیست
- [ ] قبل از تخریب جبهه، تصمیم Salvage / Dispose گرفته شده
- [ ] دستور تفکیک کتبی و مقدم بر تخریب است
- [ ] ردیف برچیدن با شرح اقلام میخواند
- [ ] روی تخریب بنایی بدون دستور، پوشش و تأسیسات جدا نیامده
- [ ] ردیف چیدن فقط با حجم ظاهری چیدهشده و دستور
- [ ] خروج و فروش فقط با تصویب کارفرما
- [ ] زمانبندی: برچیدن مفید → سپس تخریب
۱۱. جمعبندی
اجزا توکار در تخریب بنایی داخل همان تخریباند مگر مشاور قبل از تخریب دستور تفکیک بدهد. دستهبندی عمومی رایگان است مگر ردیف مصرح و دستور. مالک مصالح کارفرماست. این سه جمله، بخش بزرگی از صورتوضعیتهای متورم ماه اول پروژه را جمع میکند.