اندازه‌گیری قالب‌بندی و بازشو در فهرست بها
دسته: فهرست بها · فصل ۵ و ۶ هاب: قالب‌بندی غیر فولادی و فولادی
فهرست مطالب
- سؤال اصلی: چند مترمربع قالب؟
- سطح تماس با بتن
- پخ و گردی گوشه
- بازشو؛ کسر یا عدم کسر
- ردیف ساخت قالب Opening
- دال مرکب و مهار خارج از بتن
- اشتباهات رایج
- نکته حقوقی: تغییر بازشو بعد از ابلاغ نقشه
- چک‌لیست و جمع‌بندی
۱. سؤال اصلی: چند مترمربع قالب؟
سه عدد در کارگاه قاطی می‌شود:
| عدد | معنی | قابل پرداخت به‌عنوان قالب سازه؟ |
|---|---|---|
| سطح تخته/مدول چیده‌شده | شامل اورلب و پشت‌بند نمایان | نه لزوماً |
| سطح هندسی عضو × وجوه | گاهی با بازشو و بدون تماس واقعی | ناقص |
| سطح تماس بتن با قالب | نص فهرست بها | بله |
فقط سومی ملاک ردیف قالب دیوار/ستون/تیر/دال است — مگر شرح ردیف خاص (مثل Opening) چیز دیگری بگوید.
۲. سطح تماس با بتن
نص مشترک فصل ۵ و ۶:
در اندازه‌گیری قالب‌بندی‌ها، سطوحی از قالب که در تماس با بتن است ملاک محاسبه قرار می‌گیرد.
عملی:
- وجهی که بتن ندیده (قالب اضافه، سپر، سکوی موقت) قالب سازه نیست.
- سطح افقی شمع زیر دال که فقط بار می‌برد و با بتن دال تماس ندارد، جزء سطح قالب دال از بابت تماس نیست؛ هزینه نگهداری در بها دیده شده.
- مترور باید از نقشه قالب‌بندی یا از صورت‌جلسه وجوه قالب‌شده برداشت کند، نه از فاکتور خرید تخته.
۳. پخ و گردی گوشه
- پخ نبش یا گردی گوشه از سطح کار کسر نمی‌شود.
- بهای ایجاد پخ در قیمت فصل منظور شده است.
پس نه بابت پخ سطح کم کنید که سطح قالب کم شود، نه ردیف جدا برای پخ معمولی بسازید.
۴. بازشو؛ کسر یا عدم کسر
الزام کلیدی:
در مواردی که قالب باید به‌صورت یک‌سره در محل بازشوها اجرا و غیرقابل قطع باشد، سطح قالب اجراشده در محل بازشوها از سطح قالب‌بندی سازه کسر نمی‌شود.
ترجمه:
| وضعیت اجرا | رفتار متره |
|---|---|
| قالب دیوار یک‌سره از کنار بازشو رد شده؛ بعداً بازشو بریده/جدا شده | سطح بازشو از قالب دیوار کسر نمی‌شود |
| قالب دور بازشو قطع شده و واقعاً آنجا قالبی در تماس با بتن دیوار نبوده | آن سطح جزء تماس دیوار نیست؛ کسر منطقی است |
| فقط «روی نقشه بازشو بوده» ولی قالب یک‌سره بسته شده | با نص یک‌سره: عدم کسر |
بدون صورت‌جلسه «یک‌سره / قطع‌شده»، دعوای کسر بازشو بی‌پایان می‌شود. در صورت‌جلسه یک جمله کافی است: «قالب دیوار محور … در محل بازشوهای … به‌صورت یک‌سره اجرا شد.»
۵. ردیف ساخت قالب Opening
جدا از سطح قالب سازه، ردیف‌هایی برای تهیه وسایل و ساخت قالب به‌منظور تعبیه بازشو، جایگذاری هنگام بتن‌ریزی و خارج کردن آن پیش‌بینی شده است.
- اندازه‌گیری نوعی: بر حسب سطح جانبی بتن محل بازشو.
- این ردیف کار «باکس بازشو» است؛ جایگزین سطح قالب یک‌سره دیوار نیست و با آن قاطی نشود.
اگر بازشو بعداً با دستور به نقشه اضافه شود، هم ممکن است قالب Opening بیاید هم اثر روی میلگرد و بتن — مسیر اسنادی تغییر را ببینید (بخش ۸).
۶. دال مرکب و مهار خارج از بتن
در قالب‌بندی دال‌های مرکب:
- ملاک: سطح بتن ریخته‌شده در تماس با قالب.
- هزینه مهار قالب و امتداد مهار تا زیر بال تیرآهن که با بتن تماس ندارد، در بهای ردیف لحاظ شده است.
ادعای مترمربع جدا برای «مهار تا بال تیر» روی دال مرکب، با مقدمه نمی‌خواند.
۷. اشتباهات رایج
| اشتباه | اصلاح |
|---|---|
| متره از روی فاکتور قالب | سطح تماس بتن |
| کسر همه بازشوها همیشه | فقط وقتی قالب آنجا قطع و بدون تماس بوده |
| عدم کسر وقتی قالب قطع بوده | کسر صحیح است |
| Opening را همان سطح دیوار گرفتن | ردیف جدا با واحد سطح جانبی بازشو |
| کم کردن پخ از سطح | کسر نکنید |
| شمع‌بندی جدا روی ردیف دال | داخل بها |
۸. نکته حقوقی: تغییر بازشو بعد از ابلاغ نقشه
اگر کارفرما/مشاور بعد از قالب‌بندی یا وسط کار، بازشو را جابه‌جا یا اضافه کند:
- دستورکار کتبی لازم است (حدود اختیار مشاور در شرایط عمومی پیمان).
- اثر مالی را همان موقع بنویسید: قالب Opening، اصلاح میلگرد، بتن، ترمیم، اتلاف قالب.
- اگر برای کار جدید در فهرست مقادیر منضم ردیف نبوده، علاوه بر ردیف‌های فصل قالب، ممکن است وارد فضای تغییر مقادیر یا قیمت جدید (ماده ۲۹) شوید — مخصوصاً وقتی شرح کار با هیچ ردیف پایه/منضم نمی‌خواند.
- سکوت تا صورت‌وضعیت آخر، هم ادعای پیمانکار را ضعیف می‌کند هم کارفرما را در برابر تأخیر و هزینه غافلگیر می‌کند.
این همان جایی است که چالش متره قالب به امور پیمان گره می‌خورد؛ فایل جدا برای کل ماده ۲۹ لازم نیست، ولی پرونده همان جبهه باید هر دو لایه را داشته باشد: ردیف فهرست بها + سند ابلاغ تغییر.
۹. چک‌لیست و جمع‌بندی
- [ ] متره روی تماس بتن است
- [ ] یک‌سره یا قطع بودن قالب در بازشو صورت‌جلسه شده
- [ ] Opening در صورت وجود با ردیف خودش آمده
- [ ] پخ کسر یا اضافه جدا نشده
- [ ] تغییر بازشو دستورکار و اثر مالی دارد
جمع‌بندی: مترمربع قالب = تماس بتن؛ بازشوی یک‌سره کسر نمی‌شود؛ باکس Opening ردیف جداست؛ تغییر نقشه بازشو را همان روز به دستورکار و در صورت نیاز به ماده ۲۹ وصل کنید.